ژنان بە لەبەرچاوگرتنی توانا و لێهاتووییەكانی ئێستایان كە چۆن لە بوارە یاسایی، كۆمەڵایەتی و فەرهەنگییەكاندا وەدەستیان خستووە، ئاوەهایش دەتوانن لە كەمكردنەوەی توندوتیژی لەسەر خۆیان ڕۆڵیان هەبێت، چونكە ژنان لە چاو ڕابردوو، بە خۆئاگاییەكی تا ڕاددەیەك باش گەییشتوون و ئەمەیش دەتوانێ بواری توندوتیژی لە بنەماڵەدا كەم بكاتەوە.
هەر چەندە گرنگترین بواری توندوتیژیی دژی ژنان دەگەڕێتەوە بۆ كۆمەڵێك بیروباوەڕی نابەجێ و نادروست سەبارەت بە نایەكسانی و زاڵبوونی پیاو بە سەر ژندا و ڕەگوڕیشەی كولتووری و فەرهەنگی، بەڵام بە بڕوای زۆرێك لە كارناسانی بواری ژنان و خاوەن ڕایانی كۆمەڵایەتی، بردنەسەری ئاستی خۆشگوزەرانی، پەروەردە كردن و بەرزكردنەوەی ئاستی فەرهەنگی، دەتوانێ ڕێژەی توندوتیژیی بەرانبە ژنان كەم بكاتەوە و گرنگتر لەوەیش، ئەوەیە كە دەوڵەتان دەتوانن بە پەسندكردنی یاسای توند و مۆدیڕن، توندوتیژیی دژی ژنان كۆنتڕۆڵ بكەن و لە قۆناغی جێبەجێكردنیشدا بایەخێكی جیددیتریش بەم یاسایانە بدەن. هەروەك چۆن دەوڵەتان دەتوانن لە بەكارهێنانی توندوتیژیی یاسایی كاریگەر بن لە كۆنتڕۆڵی توندوتیژیی دژی ژنانیش و (لە ڕێگەی یاساوە) دەتوانێ كاریگەرییەكی زۆر دابنێت، چونكە لە حكوومەتە مۆدێڕنەكانی ئەمڕۆییدا، دەستەڵات بە شێوەی یاسایی لە ئەستۆی دەوڵەتەكانە، بەڵام ڕۆڵی ژنانیش لەم نێوەدا پڕ بایەخە و گرنگە.
هەروەك دەزانین ڕێكخراوی نەتەوەیەكگرتووەكان 25ـی نۆڤەمبەری (تشرینی دووەم) وەك ڕۆژی جیهانیی”نەهێشتنی توندوتیژیی دژی ژنان” ناو لێ ناوە و ڕاگەیەندراوی ڕێكخراوی ناوبراو لە فێڤرییەی 1994 لە لایەن كۆڕی گشتیی ڕێكخراوی نەتەوەیەكگرتووەكانەوە پەسند كرا. لە ماددەی 1ـی ئەم ڕاگەیەندراوە جیهانییەدا هاتووە كە توندوتیژیی دژی ژنان بە واتای هەر كارێكی توندوتیژانە لەسەر بنەمای ڕەگەزە كە ببێتە هۆی زیانگەیاندنی جەستەیی، ڕەگەزی و دەروونی و ئەوەیش دەتوانێ هەڕەشەكردن یان كاری لەم چەشنە، بە ناچاری یان بێبەشكردنی سەرەڕۆییانەی ژنان لە ئازادی كە بە شێوەی ئاشكرا یان نهێنی بە ڕێوە دەچێت. كەوابوو بۆمان دەردەكەوێت كە ئازارگەیاندن چ جەستەیی و چ دەروونی بێت، كردەوەیەكە دەچێتە خانەی توندوتیژییەوە.
بە بەراورد لە گەڵ وڵاتانی درواسێ و ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، جێی دڵخۆشییە كە لە كوردستان و لە كابینەی پێنجەمی حكوومەتی هەرێمی كوردستانیشدا، بە فەرمی هەفتەیەك لەژێر ناوی هەفتەی بەرەنگاربوونەوە دژی توندوتیژیی دیاریكراو و ساڵانە لەو هەفتەیەدا كار و چالاكیی جۆراوجۆر بە ڕێوە دەچێت. ئەمە خۆی هەنگاوەێكی گەورەیە، بەڵام پێویستە كە حكوومەت و ڕێكخراوە مەدەنییەكان تەواوی چالاكییەكانی خۆیان لە هەفتەیەكدا چڕ نەكەنەوە و با هەموومان پێكەوە ڕۆژەكانمان بكەینە ڕۆژی توندوتیژی دژی ژنان و بە گشتی مرۆڤەكان.


ژنان بە لەبەرچاوگرتنی توانا و لێهاتووییەكانی ئێستایان كە چۆن لە بوارە یاسایی، كۆمەڵایەتی و فەرهەنگییەكاندا وەدەستیان خستووە، ئاوەهایش دەتوانن لە كەمكردنەوەی توندوتیژی لەسەر خۆیان ڕۆڵیان هەبێت، چونكە ژنان لە چاو ڕابردوو، بە خۆئاگاییەكی تا ڕاددەیەك باش گەییشتوون و ئەمەیش دەتوانێ بواری توندوتیژی لە بنەماڵەدا كەم بكاتەوە.
هەر چەندە گرنگترین بواری توندوتیژیی دژی ژنان دەگەڕێتەوە بۆ كۆمەڵێك بیروباوەڕی نابەجێ و نادروست سەبارەت بە نایەكسانی و زاڵبوونی پیاو بە سەر ژندا و ڕەگوڕیشەی كولتووری و فەرهەنگی، بەڵام بە بڕوای زۆرێك لە كارناسانی بواری ژنان و خاوەن ڕایانی كۆمەڵایەتی، بردنەسەری ئاستی خۆشگوزەرانی، پەروەردە كردن و بەرزكردنەوەی ئاستی فەرهەنگی، دەتوانێ ڕێژەی توندوتیژیی بەرانبە ژنان كەم بكاتەوە و گرنگتر لەوەیش، ئەوەیە كە دەوڵەتان دەتوانن بە پەسندكردنی یاسای توند و مۆدیڕن، توندوتیژیی دژی ژنان كۆنتڕۆڵ بكەن و لە قۆناغی جێبەجێكردنیشدا بایەخێكی جیددیتریش بەم یاسایانە بدەن. هەروەك چۆن دەوڵەتان دەتوانن لە بەكارهێنانی توندوتیژیی یاسایی كاریگەر بن لە كۆنتڕۆڵی توندوتیژیی دژی ژنانیش و (لە ڕێگەی یاساوە) دەتوانێ كاریگەرییەكی زۆر دابنێت، چونكە لە حكوومەتە مۆدێڕنەكانی ئەمڕۆییدا، دەستەڵات بە شێوەی یاسایی لە ئەستۆی دەوڵەتەكانە، بەڵام ڕۆڵی ژنانیش لەم نێوەدا پڕ بایەخە و گرنگە.
هەروەك دەزانین ڕێكخراوی نەتەوەیەكگرتووەكان 25ـی نۆڤەمبەری (تشرینی دووەم) وەك ڕۆژی جیهانیی”نەهێشتنی توندوتیژیی دژی ژنان” ناو لێ ناوە و ڕاگەیەندراوی ڕێكخراوی ناوبراو لە فێڤرییەی 1994 لە لایەن كۆڕی گشتیی ڕێكخراوی نەتەوەیەكگرتووەكانەوە پەسند كرا. لە ماددەی 1ـی ئەم ڕاگەیەندراوە جیهانییەدا هاتووە كە توندوتیژیی دژی ژنان بە واتای هەر كارێكی توندوتیژانە لەسەر بنەمای ڕەگەزە كە ببێتە هۆی زیانگەیاندنی جەستەیی، ڕەگەزی و دەروونی و ئەوەیش دەتوانێ هەڕەشەكردن یان كاری لەم چەشنە، بە ناچاری یان بێبەشكردنی سەرەڕۆییانەی ژنان لە ئازادی كە بە شێوەی ئاشكرا یان نهێنی بە ڕێوە دەچێت. كەوابوو بۆمان دەردەكەوێت كە ئازارگەیاندن چ جەستەیی و چ دەروونی بێت، كردەوەیەكە دەچێتە خانەی توندوتیژییەوە.
بە بەراورد لە گەڵ وڵاتانی درواسێ و ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، جێی دڵخۆشییە كە لە كوردستان و لە كابینەی پێنجەمی حكوومەتی هەرێمی كوردستانیشدا، بە فەرمی هەفتەیەك لەژێر ناوی هەفتەی بەرەنگاربوونەوە دژی توندوتیژیی دیاریكراو و ساڵانە لەو هەفتەیەدا كار و چالاكیی جۆراوجۆر بە ڕێوە دەچێت. ئەمە خۆی هەنگاوەێكی گەورەیە، بەڵام پێویستە كە حكوومەت و ڕێكخراوە مەدەنییەكان تەواوی چالاكییەكانی خۆیان لە هەفتەیەكدا چڕ نەكەنەوە و با هەموومان پێكەوە ڕۆژەكانمان بكەینە ڕۆژی توندوتیژی دژی ژنان و بە گشتی مرۆڤەكان.